Van Leeuwenhoeklezing: Bouwen op de allerkleinste schaal: atoom voor atoom

Studium Generale TU Delft

zo 6 sep 11:00

zo 6 sep ’26

11:00

zo 6 sep ’26

11:00

Theatercafé

Waarom is glas doorzichtig? Waarom is nikkel magnetisch? Waarom geleidt koper elektriciteit? Kortom, hoe komen materialen aan hun eigenschappen? Het antwoord voor veel van deze vragen moet ergens liggen in de manier waarop een materiaal op atomaire schaal is samengesteld. Maar om echt goed te begrijpen hoe dat werkt, zou je eigenlijk een materiaal atoom voor atoom moeten opbouwen.

In zijn befaamde lezing ‘There’s plenty of room at the bottom’ voorspelde Richard Feynman in 1959 dat er een dag zou komen waarop we de atomen één voor één zouden kunnen rangschikken. Minder dan een halve eeuw later schreef mijn onderzoeksgroep met een tunnelmicroscoop de bewuste passage over op nanoschaal, letterlijk atoom voor atoom. Hiermee bouwen we feitelijk de kleinste bouwsels die een mens kan maken.

Ons onderzoek gaat met name over magnetische atomen. Waarom magnetisch? Omdat magnetisme zich volgens de kwantummechanica bij uitstek wispelturig gedraagt. Zo kan de ‘noordpool’ van een atoom tegelijk omhoog en omlaag wijzen. Maar hoe zit dat als we twee atomen samenvoegen? Of tien? Of een miljard? Vroeg of laat moet de kwantummechanica plaatsmaken voor de alledaagse natuurkunde van een koelkastmagneet, waarbij de noordpool toch echt maar één kant op wijst. Precies die fascinerende transitie proberen we met ons onderzoek in kaart te brengen.

De lezing wordt ingeleid door Hester Bijl, de Rector Magnificus van de TU Delft.

De entree is gratis, reserveer wel een plek van tevoren via onze website